Censuur of beveiliging?

Gepubliceerd: 17 may 2008
De wording van een banenenrepubliek in de delta

Het is een uur of vijf in de ochtend wanneer een gemeenteambtenaar zijn vaste bezoek brengt aan een postsorteercentrum en een lijstje afgeeft met daarop poststukken die vernietigd moeten worden. Dat lijstje heeft hij gisteren samengesteld met een collega en wordt verspreid onder alle aanwezige postmedewerkers. Nadat de ambtenaar vertrokken is, nemen de postbodes individueel het overzicht door en vissen ze alle op de lijst genoemde stukken uit de stapel post. Zo zorgen de postbodes ervoor dat u de poststukken ontvangt die u van de overheid mag ontvangen.
U begrijpt dat bovenstaand een voorbeeld is uit de oude USSR, maar dat het in Nederland niet zo werkt. De keuze of iemand wel of niet iets wil zien of lezen, ligt nog altijd bij de ontvanger.
Op internet ligt dat anders. Daar bepaalt een overheidsinstantie sinds kort welke internetsites u wel of niet mag bekijken. Ze hanteert daarvoor een lijst met websites die door uw internetprovider voor u ontoegankelijk moeten worden gemaakt. De overheid hoopt met deze zwarte lijst de verspreiding van kinderporno tegen te gaan, want ze vindt dat ze het aanbieden ervan niet kan aanpakken. Veel van de websites, zo zeggen ze, zijn te vinden op computers die ergens in Rusland staan en dat is buiten bereik.

Als provider voor de zakelijke gebruiker, is Zoranet een voorstander van het actief bestrijden van de verspreiding van kinderporno. Toch kunnen we ons niet vinden in de gekozen aanpak. De genoemde zwarte lijst wordt in achterkamertjes samengesteld en is niet openbaar. Deze lijst wordt vervolgens onderhands aan providers verstrekt. Er is geen externe controle op de totstandkoming, dan wel de toepassing ervan. Dit is een handelwijze die rechtstreeks uit de USSR is gehaald en die ernstige gevolgen kan hebben. Staan op die zwarte lijst wel uitsluitend websites die iets met de verspreiding van kinderporno te maken hebben? Past een provider de lijst wel integraal toe, of gaat deze muteren en toevoegen? Je weet het allemaal niet, het wordt niet gecontroleerd, maar omdat het uit naam van de bestrijding van de verspreiding van kinderporno is, vinden we het met zijn allen goed. Nogmaals: Zoranet is niet tegen maatregelen, maar we eisen wel een fatsoenlijke borging van het proces, zoals we dat in een democratische rechtstaat gewend zijn.

We hebben dit namelijk in Nederland eerder aan de hand gehad en toen liep het grof uit de klauw. Achteraf constateerde een parlementaire enquêtecommissie een crisis in de opsporing. Ze sprak van: “ontbrekende normen, problemen in de gezagsverhoudingen en diffuse bevoegdheden en verantwoordelijkheden.” De crisis kennen we met zijn allen als de IRT affaire.
Het gevaar van de huidige aanpak wordt nog duidelijker als we het regeerakkoord erbij pakken. Daarin lezen we: "Teneinde radicaliserende boodschappen en voorlichting over de middelen van terreur te bestrijden, wordt voorzien in de mogelijkheid om het doorgeven van boodschappen door 'internet-providers' te verbieden." De commercieel opererende internetprovider dus, als voorportaal van politie en geheime dienst, acterend in een proces zonder toezicht.
Wees eerlijk, dat voelt niet goed.